do początku mapa serwisu kontakt  
Czytelnia » do poczytania
Miłosierdzie w Krakowie

J. Marecki, Znaki Miłosierdzia w krajobrazie kulturowym Krakowa na przełomie XIX i XX wieku [w:] Symbol-znak- rytuał. Misericordia Domini, red. J. Marecki, L. Rotter, Kraków 2016, s. 65 - 95.

 

[...]

Dla Krakowa przełom XIX i XX wieku, kiedy to miasto przynależało do Wielkiego Księstwa Krakowskiego wchodzącego w skład Austro-Węgier, był czasem szczególnym[1]. Powoli zamierał dawny porządek polityczny i gospodarczy. Pojawiły się nowe zakłady pracy, szczególnie na terenach przyległych do miasta. W 1902 roku na terenie miasta funkcjonowało 86 zakładów przemysłowych, a w tym samym czasie na terenie Podgórza i sąsiednich gmin było ich 88[2]. Wielkie nadzieje wiązano z budową kanału (zwany często Kanałem Galicyjskim) łączącego Wisłę z Dunajem i Dniestrem. W Krakowie miał powstać znaczący port rzeczny na terenie Płaszowa i Ludwinowa oraz na Dębnikach i w przylegających osiedlach. Mimo, iż władze Austro-Węgier zatwierdziły stosowne plany w 1901 roku i w 10 lat później rozpoczęto pierwsze prace, to jednak projektu nie zrealizowano. Głównym powodem była oczywiście I wojna światowa[3]. W omawianym okresie miasto znacznie poszerzyło swoje granice, a tym samym wzrosła liczba ludności[4]. W 1910 roku włączono do Krakowa 14 gmin i 9 obszarów dworskich – łącznie ponad 41 km kwadratowych. W roku następnym włączono kolejne tereny o powierzchni 4 km kwadratowych, a w 1912 roku wieś Płaszów. Powierzchnia miasta przed 1910 rokiem wynosiła niespełna 6,9 km kwadratowych, a po 1912 roku – 41,4 km kwadratowych. Stąd często w literaturze pojawia się określenie „wielki Kraków”[5].

[...]

 

[1] Por. J. Bieniarzówna, J. Małecki, Dzieje Krakowa, t. 3: Kraków w latach 1796-1918, Kraków 1979; J. Skowroński, Kraków cesarsko-królewski, Łódź 2003; J. Marecki, Matka Klara Szczęsna na tle epoki ze szczególnym uwzględnieniem Krakowa [w:] Błogosławiona Klara Ludwika Szczęsna Apostołka Serca Jezusowego oddana dziełom miłosierdzia, red. J. Kupczewska, Kraków 2016, s. 21–41.

[2] Kraków. Rozszerzenie granic 1909–1916, wyd. K. Rolle, Kraków 1932, s. 206.

[3] Por. A. Kastory, Żegluga Dunajska w polityce międzynarodowej w XX wieku, Kraków 2011.

[4] Por. J. Talko-Hryncewicz, Mieszkańcy Krakowa z X–XX w. Studium antropo-bio-socjologiczne, Kraków 1926.

[5] J. Demel, Kraków na przełomie wieku XIX i XX na tle rozrostu i wcielania przedmieść i gmin podmiejskich (1867–1945) [w:] Kraków. Studia nad rozwojem miasta, red. J. Dąbrowski, Kraków 1957, s. 289–351; Wielki Kraków. Studia do rozprawy przyłączenia gmin sąsiednich do Krakowa, Kraków 1905, s. 22; J. Purchla, Jak powstał nowoczesny Kraków. Studia nad rozwojem budowlanym miasta w okresie autonomii galicyjskiej, Kraków 1979; J. Małecki, W dobie autonomii galicyjskiej [w:] Dzieje Krakowa, t. 3, red. J. Bieniarzówna, Kraków 1979, s. 357.

więcej